فولاد 1.2344 قیمت امروز ()

فولاد 1.2344 که در استاندارد DIN با نام X40CrMoV5-1 شناخته می‌شود، از خانواده فولادهای ابزار گرم‌کار (Hot Work Tool Steel) است و یکی از شناخته‌شده‌ترین گریدها در صنایع قالب‌سازی، ریخته‌گری تحت فشار و فورج گرم به شمار می‌آید. ترکیب شیمیایی آن شامل حدود ۰٫۴٪ کربن، ۵٪ کروم، ۱٫۳٪ مولیبدن و ۱٪ وانادیم است که باعث می‌شود در دماهای بالا، پایداری ساختاری و مقاومت عالی در مقابل حرارت و شوک حرارتی داشته باشد.

این فولاد زمانی انتخاب می‌شود که ابزار یا قالب باید به‌طور مستقیم در تماس با مواد داغ یا مذاب قرار گیرد و در عین حال، مقاومت حرارتی و مکانیکی** خود را از دست ندهد. فولاد 1.2344 در صنعت ریخته‌گری آلومینیوم، منیزیم و زاماک، در قالب‌های تزریق فلزات و قالب‌های فشار بالا مورد استفاده گسترده قرار گرفته است. در تولید قالب‌های اکستروژن آلومینیوم، قالب‌های فورج گرم، تیغه‌های برشی داغ و قالب‌های پرس داغ این فولاد استاندارد مهندسی جهانی محسوب می‌شود.

یکی از مزیت‌های برجسته فولاد 1.2344 نسبت به گریدهای مشابه مانند 1.2714 یا 1.2367، قابلیت تحمل حرارت‌های متناوب و عدم ترک ناشی از شوک حرارتی است. این فولاد حتی پس از هزاران سیکل گرم و سرد شدن، ساختار خود را حفظ می‌کند و از تغییر ابعادی غیرقابل پیش‌بینی جلوگیری می‌نماید.

عملیات حرارتی این فولاد معمولاً شامل پیش‌گرم در حدود ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد، سپس سخت‌کاری در محدوده ۱۰۲۰ تا ۱۰۴۰ درجه سانتی‌گراد و در نهایت تمپر سه‌مرحله‌ای در دمای ۵۵۰ تا ۶۲۰ درجه سانتی‌گراد است تا تعادل بین سختی، چقرمگی و مقاومت حرارتی برقرار شود. پس از تمپر کامل، این فولاد سختی ۴۸ تا ۵۲ HRC پیدا می‌کند که برای ابزارهای گرم‌کار، عددی ایده‌آل محسوب می‌شود.

فولاد 1.2344 به‌دلیل وجود کروم و مولیبدن، نسبت به اکسیداسیون و رسوب کاربیدی در دمای بالا مقاوم است. این ویژگی در قالب‌های ریخته‌گری تحت فشار موجب افزایش عمر قالب و کاهش ترک‌خوردگی حرارتی سطحی می‌شود. علاوه بر آن، وانادیم موجود در ترکیب، باعث ریزدانه شدن ساختار و افزایش پایداری لبه‌های ابزار در تماس طولانی‌مدت با دمای بالا می‌گردد.

در صنایع خودروسازی و فلزکاری، این فولاد برای قالب‌های ریخته‌گری بلوک موتور، سرسیلندر، و قطعات دایکست با هندسه پیچیده انتخاب اصلی است. همچنین در کارخانه‌های تولید اکستروژن آلومینیوم برای ساخت ماتریس‌های اکستروژن با طول عمر بالا و فرم دقیق سطح مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ویژگی مهم دیگر فولاد 1.2344، قابلیت نیتراسیون سطحی پس از عملیات حرارتی است. با انجام نیتراسیون در دمای حدود ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد، می‌توان مقاومت سایشی سطحی را تا حدود ۱۰۰۰ HV افزایش داد و قالب را برای کار در شرایط فوق‌سخت آماده کرد. این فرایند باعث می‌شود روی سطح ابزار پوششی نازک و سخت تشکیل شود بدون آن‌که خواص مغزی آن از بین برود.

به لحاظ ماشین‌کاری، فولاد 1.2344 در وضعیت آنیل تا سختی حدود ۲۱۰ HB قابل تراشکاری و سوراخ‌کاری دقیق است. پس از سختکاری، تنها عملیات سنگ‌زنی یا EDM امکان‌پذیر است که در صنایع قالب‌سازی مدرن به‌صورت رایج انجام می‌شود.

این فولاد در برابر ترک‌های حرارتی، سایش در دمای بالا و خوردگی گازی فلزات مذاب مقاومت فوق‌العاده دارد؛ به همین علت عمر کاری قطعات ساخته‌شده از آن چند برابر گریدهای ضعیف‌تر مانند 1.2714 یا 1.2767 است.

در ایران، فولاد 1.2344 توسط کارخانه فولاد آلیاژی ایران تولید و از سوی شرکت فولاد آساب تجارت تبریز به‌صورت تسمه، میلگرد و بلوک‌های فورج‌شده عرضه می‌شود. بسیاری از قالب‌سازان بزرگ کشور به دلیل دوام بالا و قابلیت عملیات حرارتی مطمئن، این گرید را به عنوان ماده پایه انتخاب می‌کنند.

از دید متالورژی عملی، فولاد 1.2344 توازن فوق‌العاده‌ای میان چقرمگی، مقاومت حرارتی و استحکام در برابر سایش دارد. این ترکیب مهندسی هوشمند سبب شده در تمام صنایع داغ‌کار از ابزارسازی دقیق تا تولید قطعات پیچیده، بهترین عملکرد را ارائه دهد.

در نهایت، فولاد 1.2344 را می‌توان به عنوان نماد نسل فولادهای ابزار داغ‌کار پایدار و مقاوم دانست؛ فولادی که در برابر آتش، فشار و زمان ایستادگی می‌کند و مهندسان را قادر می‌سازد قالب‌هایی بسازند که سال‌ها بدون تغییر عملکرد دقیق خود را حفظ کنند.